Tây Tạng trong lò lửa bạo tàn của chính quyền China

Dù rằng bây giờ Tây Tạng được coi là một phần bờ cõi của Cộng Hòa Nhân Dân Trung Hoa, đầy đủ người Tây Tạng tin rằng họ có tự chủ hoặc độc lập vừa đủ dân tộc. Xuyên suốt chiều dài lịch sử, dẫu không phải lúc nào cũng thuộc về vương triều Trung Hoa, Tây Tạng luôn có sự kết nối chặt chẽ với Trung Quốc.  Những mối dây liên hệ lịch sử, văn hóa với Trung Hoa Tây Tạng (màu tiến thưởng) nằm giữa Ấn Độ và Trung Quốc. Ảnh: nghiencuuquocte.org. Nằm giữa Ấn Độ và TQuốc, Tây Tạng được mệnh danh là nóc nhà của nhân loại. Cao nguyên Tây Tạng chia cắt với Nepal và Ấn Độ bởi dãy Himalaya và chia cắt với Trung Hoa bởi dãy Côn Luân hùng vĩ. Tư liệu lịch sử ghi nhận mối liên hệ chặt chẽ trước tiên giữa Trung Quốc và Tây Tạng khởi đầu từ năm 640. Khi đó, Quốc vương Tây Tạng là Tùng Tán Cán Bố kết hôn với Công chúa Văn Thành, cháu gái của Hoàng đế Trung Hoa Trục đường Thái Tông. Cuộc hôn nhân này đã gắn kết nhì nền văn hóa, và thắt chặt mối quan hệ giữa nhì giang sơn. Đời nhà Nguyên (1271 – 1368), mối địa chỉ giữa Tây Tạng và TQuốc lại càng trở nên tinh vi, trong khi Đế nhạo báng Mông Cũ rích xâm chiếm Tây Tạng rồi sau đó là cẩ China. Người Mông Cũ kĩ đã đem đến những thay đổi dài lâu trong lịch sử Tây Tạng. Hậu quả của việc bị thôn tính là hệ thống vua chúa và hoàng phái của Tây Tạng bị tước đoạt, trơ trẽn tự xã hội đổi mới bỗng ngột. Vì một nguyên do nào đó, người Mông Cũ rích đã quyết định chọn Phật Giáo Tây Tạng làm quốc giáo của họ. Người Tây Tạng nghiễm nhiên biến thành những sứ giả của Thần trong đế chế nhạo Mông Cổ. Người Mông Cũ rích còn thay đổi một nhân tố nữa, đó là trao quyền điều hành mảnh đất này cho các tăng sĩ tín ngưỡng. Nói cách khác, họ để các tăng sĩ tôn giáo đảm nhận lãnh thổ Tây Tạng trong lòng đế chế Mông Cũ kĩ. Quân đội nhà Các con phố tấn công vào vương quốc Thổ Phồn (Tây Tạng) tham gia năm 750. Ảnh: Internet. Vì phổ thông nguyên nhân khác nhau, người Tây Tạng vẫn ít rộng rãi gìn giữ hệ thống này trong các thời kỳ thời gian không giống nhau. Tây Tạng biến thành một trong 13 tỉnh có duyên do Mông Cũ kĩ ở China và người Tây Tạng có được tác động hoành tráng trong triều đình. Khi nhà Nguyên sụp đổ, Tây Tạng giành lại nền chủ quyền. Từ thời gian này, người chỉ huy tinh thần của Tây Tạng được phong danh hiệu “Đạt Lai Lạt Ma”. Tiếp đó, đến triều nhà Minh, TQuốc lại thiết lập quyền giai cấp lên Tây Tạng. Tuy nhiên, Tây Tạng vẫn có khá phổ quát tự chủ. Sau đó, triều đại nhà Thanh áp đặt những quy tắc, quy dè bỉu gắt gao hơn lên Tây Tạng. Năm 1913, sau khi nhà Thanh sụp đổ, Tây Tạng trải qua một quá trình độc lập ngắn ngủi cho tới năm 1950 khi quân đội TQuốc xâm lăng vùng đất này. Trong hơn 6 thập niên, cư dân Tây Tạng đã phải chịu đựng những chế độ hung tàn của chính quyền Trung Quốc. Bây giờ, người Tây Tạng ở trong và ngoài nước đang di chuyển vì một Tây Tạng tự do. [embedded content] Đạt Lai Lạt Ma, lãnh tụ ý thức của Tây Tạng Tôn giáo giữ vị trí hoành tráng trong cuộc sống của người Tây Tạng, và trong đa dạng thế kỷ, lãnh tụ tinh thần cao nhất của người Tây Tạng được phong danh hiệu Đạt Lai Lạt Ma. Đức Đạt Lai Lạt Ma hiện tại là đời thứ 14 trong dòng lịch sử bắt nguồn từ những năm 1300. Ngài là một trong những lãnh tụ ý thức nổi tiếng nhất quả đât của thế kỉ 20 và 21. “Đạt Lai” có tức thị “biển” ngầm chỉ trí huệ bao la như hồ cả. “Lạt Ma” có tức thị “vị thầy”. Người Tây Tạng tin rằng các vị Đạt Lai Lạt Ma là hiện thân của Bồ Tát Quan Thế Âm. Khi vị Đạt Lai Lạt Ma đương nhiệm già đi, người ta khởi đầu tìm kiếm cho lần tái sinh tiếp sau. Kể từ Đạt Lai Lạt Ma thứ 5 tham gia thế kỉ 17 đi về sau, các vị Đạt Lai Lạt Ma trở thành người chỉ đạo cả về chính trị lẫn tinh thần của Tây Tạng. Tổng thống Mỹ Barack Obama chào đón Đức Đạt Lai Lạt Ma tại Nhà Trắng, ngày 15/6/2016. Ảnh dẫn qua: VOA News. Đức Đạt Lai Lạt Ma thứ 5 xây đắp cung điện Potala, một trong những thắng cảnh nổi tiếng nhất Tây Tạng. Tất nhiên, Đức Đạt Lai Lạt Ma hiện tại đã bắt buộc sống lưu vong kể từ năm 1959. Hiện thời, Ngài đang sống ở Exile, Drahamshala tại miền Bắc Ấn Độ. Người ta thường nhân thức tới Đức Đại Lai Lạt Ma thứ 14, Tenzin Gyatso, như là thây mặt của trận chiến tranh cho hòa bình và nhân quyền của người Tây Tạng. Tham gia năm 1989, Ngài đoạt giải Nobel Hòa Bình nhờ câu nói bất hủ: “Dai sức Đương Đầu các hành vi bạo lực” và bởi cuộc đấu giành giật lại hòa bình của dân tộc Ngài. Vào năm 2011, Đức Đạt Lai Lạt Ma giã từ chính trị xong xuôi truyền thống chỉ huy chính trị và ý thức trong suốt 370 năm của Tây Tạng. Theo truyền thống tái sinh, vị Đạt Lai Lạt Ma hiện tại sẽ chọn lựa người kế vị bản thân. Nhưng năm 1995, khi Ngài chọn một đứa nhỏ tuổi khiến Ban Thiền Lạt Ma mới, chính quyền China đã kiếm được nuôi đứa bé, sau đó đứa nhỏ xíu mất tích một cách không dễ dàng nắm bắt. Chế độ Trung Quốc chỉ định một vị Ban Thiền Lạt Ma khác thay thế, và giờ đây người ta không rõ rốt cục khách hàng nào sẽ biến thành Đạt Lai Lạt Ma tiếp theo. Cuộc đấu tranh không nhân thức mệt mỏi vì hòa bình và công lý Tháng 3/2016, một cuộc triển lãm các thành quả Tây Tạng đã diễn ra tại Trọng điểm Tây Tạng ở New York. Tại Trọng điểm Tây Tạng ở thành phố New York, các tranh ảnh và hiện vật của một thời gian chủ quyền trong lịch sử Tây Tạng nửa đầu thế kỉ 20 đã được giới thiệu trong một cuộc triển lãm đơn lẻ. Trong cuộc trưng bày vật phẩm, tiền giấy, tiền xu, tem bưu chính và giấy thông hành của thời kỳ đó là các chả hạn về ngôn ngữ viết Tây Tạng. Ngôn ngữ Tây Tạng là một nhánh của cây tiếng nói Ấn-Âu trong đội ngũ ngôn ngữ Thổ Nhĩ Kỳ. Họ dùng văn phiên bản với ký tự tiếng Phạn. Họ sử dụng từ ngữ, chứ không sử dụng chữ tượng hình như người TQuốc. Ông Ganden Thurman, Giám đốc điều hành của trọng điểm Tây Tạng tại Mỹ cho nhân thức : “Người ta biết tới Tây Tạng với tư cách là một nền văn hóa dồn vào một chỗ tham gia các mục tiêu tôn giáo, các mục tiêu đặc biệt. Ước tính có khoảng 20% nam giới Tây Tạng là những nhà sư trong các tu viện. Đâu đó, có đến 6000 tu viện“. Bộ y phục cổ hủ Burang của người Tây Tạng có lịch sử hơn 1.000 năm với những phụ kiện thanh lịch, lộng lẫy. Ảnh: Air Asia. Từ năm 1950, khi chính quyền TQuốc đưa quân vào Tây Tạng, rộng rãi tu viện đã bị phá hủy toàn bộ bảo vật và tác phẩm đã bị móc túi hoặc mất tích. Bây giờ, người Tây Tạng bị lũ áp tới mức họ có thể bị bỏ tù chỉ vì vẫy cờ Tây Tạng. Kể từ khi chính quyền Trung Quốc chiếm đoạt quyền thống trị Tây Tạng, người Tây Tạng vẫn luôn nỗ lực giành lại nền độc lập của bản thân, đáng ghi nhận nhất là cuộc nổi dậy năm 1959. Tham gia mùng 10 tháng 3 năm 1959, một cuộc nổi dậy bắt đầu ở Lhasa, thủ đô Tây Tạng. Lo sợ chính quyền China sẽ bắt cóc Đạt Lai Lạt Ma, thủ lĩnh ý thức của bản thân mình, hàng ngàn người Tây Tạng đã bao vây cung điện Potala để ngăn không cho đức Đạt Lai Lạt Ma rời khỏi, giảm thiểu cho Ngài bị bắt đi. Cuộc nổi dậy này châm ngòi cho một cuộc đụng độ giữa người Tây Tạng và quân đội Trung Quốc, khiến cho đức Đạt Lai Lạt Ma phải lưu vong đến Ấn Độ. Tại Ấn Độ, ngài đã kiến tạo chính phủ Tây Tạng ở Exile. Phổ thông cuộc biểu tình kêu gọi độc lập đã diễn ra vào cuối những năm 1980, với diện tích lớn nhất vào năm 1989 nhân dịp kỉ niệm 30 năm cuộc nổi dậy 1959. Nhóm an ninh China tuyên bố vận dụng luật quân sự và đuổi đông đảo phóng viên nước tuy nhiên khỏi Tây Tạng. Các tăng nhân Tây Tạng bị đánh đập ngay trên phố phố. Ảnh: worldreligionnews.com. Đến năm 2008, một loạt các cuộc phản đối dị kì nổ ra ở thủ đô Lhasa và các vùng khác ở Tây Tạng trong suốt lễ kỉ niệm hàng năm của sự kiện 1959. Ban sơ, các nhà sư xuống tuyến đường kêu gọi quyền tự do tôn giáo. Nhưng đảo chính đã leo thang, dẫn tới đốt phá, nổi loạn, cướp bóc và thịt chóc. Truyền thông nhà nước China đổ tội cho Đạt Lai Lạt Ma đã dàn dựng vụ việc này. Kể từ năm 2009, rộng rãi người Tây Tạng đã phải tự thiêu để phản đối chính quyền China. Ngày 13 bốn tuần 2 tuần trước, một người con trai ở Kathmandu, thủ đô Nepal, đã biến thành người Tây Tạng thứ 100 tự thiêu phản đối sự áp bức của chính quyền China. Cùng ngày, những người biểu tình Tây Tạng ở New York đã xếp hàng trước lối vào Phái bộ túc trực China tại Liên Hợp Quốc để nâng cao nhận thức về trận đấu tranh ở Tây Tạng. Quân đội Trung Quốc bọn áp man rợ các tu sĩ Tây Tạng. Ảnh: worldreligionnews.com. Phong trào Tây Tạng Tự Do đã thu hút phổ biến nhân vật cần thiết phương Tây, trong đó có diễn viên điện ảnh Hollyhood Richard Gere : “Tinh thần hi sinh chỉ có ở những người cực kỳ cao thượng nơi đây, nhưng nó có mặt khắp nơi ở Tây Tạng“. Diễn viên Johanna Lumly và Hoàng tử Anh Charles cũng đã tẩy chay màn khai mạc Thế vận hội Olympic Bắc Kinh vì trạng thái nhân quyền ở Tây Tạng và các vùng khác ở China. Hữu Bằng chỉnh sửa  Theo NTD Tiếng Việt Xem thêm:
Xem nhiều hơn: tinmoinhat